RadFarm – Interdyscyplinarne Studium Doktoranckie: „Radiofarmaceutyki dla ukierunkowanej molekularnie diagnostyki i terapii medycznej”

Nowoczesna medycyna nuklearna sięga coraz śmielej do nowych radiofarmaceutyków, nacelowanych na diagnostykę i terapię nowotworów, a także innych schorzeń występujących powszechnie w społeczeństwie. Połączenie technik radioizotopowych z molekularnymi markerami stanu chorobowego umożliwia wcześniejsze wykrywanie schorzeń i wdrożenie odpowiednich procedur terapeutycznych, w tym nowoczesnych radiofarmaceutyków receptorowych. Rozwinięcie tej innowacyjnej dziedziny badań jest w Polsce koniecznością. 

W Polsce działa około 70 zakładów Medycyny Nuklearnej wyposażonych w nowoczesne skanery SPECT/CT, PET i PET/CT oraz najnowsze techniki hybrydowe PET/MRI. Radiofarmaceutyki przygotowywane są w placówkach służby zdrowia, również niepublicznych, jak i przez firmy: Synektik/Iason, Monrol, Voxel itp., w których źródłem izotopów są zainstalowane cyklotrony do celów medycznych. Z powodzeniem wdrażane są nowoczesne formy radioterapii wewnętrznej. Ten rozwój stwarza gwałtownie rosnące zapotrzebowanie na samodzielnych specjalistów w dziedzinie radiofarmacji. W 2010 roku Ministerstwo Zdrowia wprowadziło program podyplomowej specjalizacji z Radiofarmacji. Jednakże aktualnie w żadnej jednostce naukowej w Polsce nie jest możliwe kompleksowe kształcenie w tej dziedzinie na poziomie studiów doktoranckich. Z tej konstatacji wynika potrzeba kształcenia kadr o szerokim spektrum wiedzy o interdyscyplinarnym charakterze. Proponowane przez nas Studium Doktoranckie, skupiające najlepsze siły fachowe z wielu uczelni i instytutów badawczych, ma spełniać powyższy cel.

RadFarm będzie korzystać z doświadczeń i kadry naukowej 4 jednostek: NCBJ i IChTJ (instytuty badawcze), UW oraz WUM (uczelnie wyższe). Partnerzy posiadają wiedzę i doświadczenie w zakresie technik jądrowych, projektowania i badania leków (w tym radiofarmaceutyków), modelowania molekularnego i symulacji in silico oddziaływań lek-receptor, weryfikacji przedklinicznej i klinicznej opracowanych radiofarmaceutyków.

Ponadto, współpracują w ramach Centrum Projektowania Radiofarmaceutyków Ukierunkowanych Molekularnie, CERAD – projekt znajduje się na Polskiej Mapie Drogowej Dużej Infrastruktury Badawczej. Dzięki potencjałowi technicznemu Partnerstwa, doktoranci RadFarm będą mieli dostęp do najnowocześniejszych urządzeń jądrowych, aparatury do badań fizykochemicznych i biologicznych oraz nowoczesnej infrastruktury informatycznej, pozwalających na otrzymywanie całej gamy radioizotopów, opracowanie nowoczesnych radiofarmaceutyków i technologii ich wytwarzania, modelowanie molekularne, dozymetrię wewnętrzną i planowanie radioterapii. Ich prace będą się w sposób naturalny przekładać na nowe leki o działaniu na poziomie molekularnym (diagnostyka i terapia receptorowa, leki do radioterapii celowanej i spersonalizowanej a także leki wielofunkcyjne, o cechach dobranych do różnych technik obrazowych).

Inauguracja studiów RadFarm – wystąpienie prof. Renaty Mikołajczak (foto: Marcin Jakubowski / NCBJ)

Doktoranci RadFarm będą uczestniczyli we wszechstronnych badaniach ukierunkowanych na poszukiwanie i projektowanie radiofarmaceutyków oraz wdrażanie procedur diagnostyczno-terapeutycznych dla schorzeń, w których obecnie stosowane metody są nieskuteczne. Praktycznym celem uruchomienia studiów jest przygotowanie kadry do realizacji zarówno projektu CERAD, jak i do pracy w innych jednostkach naukowych oraz dla przemysłu radiofarmaceutycznego. Oczekuje się, że w efekcie kształcenia nastąpi dalszy innowacyjny rozwój tej dziedziny.

Więcej o projekcie CERAD:

Tematy prac doktorskich będą obejmować wszystkie zagadnienia powiązane z tym głównym tematem, a więc zagadnienia przygotowania materiałów tarczowych i ich napromieniania w reaktorze jądrowym i w akceleratorach, metody chemicznego wydzielania radionuklidów, znakowania ligandów, syntezy organiczne (w tym nano- i mikro- cząstek jako nośników radionuklidów) oraz, w oparciu o znajomość zasad wytwarzania leków, prawa farmaceutycznego i atomowego – zagadnienia postaci leku, powinowactwa receptorowego, farmakokinetyki, toksykologii i dozymetrii. Istotną częścią projektu będą prace wykorzystujące komputery dużej mocy do analizy i modelowania układów o dużej liczbie stopni swobody, pozwalające na projektowanie leków.

Inauguracja studiów RadFarm (foto: Marcin Jakubowski / NCBJ)

Na etapie prac przygotowawczych opracowano ponad 30 programów badawczych, spośród których doktoranci będą mogli wybierać tematykę realizowanych prac. Praca naukowa doktorantów będzie odbywała się pod opieką promotora i we współpracy z ko-promotorem z komplementarnej dziedziny, w celu osiągnięcia jak najlepszych wyników prowadzonych badań. Przewiduje się też udział ko-promotorów ze współpracujących zagranicznych ośrodków naukowych. Przykładowe proponowane tematy prac doktorskich:

      • Znakowane Ac-225 i Lu-177 nanociała anty-EGFRvIII jako potencjalne radiofarmaceutyki w celowanej radioimmunoterapii glejaka wielopostaciowego.
      • Opracowanie formulacji farmaceutycznej i badania przedkliniczne swoistego radiofarmaceutyku do celowanej radioterapii raka rdzeniastego tarczycy (MTC).
      • Radiobiokoniugaty nanocząstek magnetycznych dla jednoczesnej celowanej radioterapii i hipertermii.

Istotnym celem projektu będzie wdrożenie działań mających na celu wzrost stosunku liczby doktoratów zakończonych i obronionych do liczby doktorantów rozpoczynających studia. Zostanie to zrealizowane poprzez ścisłą współpracę doktoranta z promotorami, ciągłe wsparcie w zakresie metodologii i umiejętności badawczych oraz łatwy dostęp do nowoczesnej aparatury naukowo badawczej zlokalizowanej w ośrodkach Partnerstwa. Jest to aspekt szczególnie istotny, ponieważ w ostatnich latach znacząco wzrosła liczba doktorantów, jednak nie przełożyło się to na wzrost liczby absolwentów, którzy uzyskali stopień doktora, a to właśnie jest warunkiem zapewnienia kadry naukowej nie tylko dla uczelni i instytutów badawczych, lecz przede wszystkim dla powstających lawinowo ośrodków związanych merytorycznie z medycyną nuklearną (przygotowywanie preparatów radiofarmaceutycznych, zastosowania kliniczne, terapie niestandardowe).

Inauguracja studiów RadFarm – wystąpienie prof. Ewy Rondio (foto: Marcin Jakubowski / NCBJ)

Szeroko zakrojona współpraca i możliwości partnerów pozwalają na w pełni komplementarne podejście do zagadnień związanych z projektowaniem i syntezą nowych radiofarmaceutyków, na ich weryfikację kliniczną oraz na przygotowanie wysoko wykwalifikowanej kadry dla radiofarmacji. Program interdyscyplinarnych studiów doktoranckich został stworzony w oparciu o dokument MNiSW „Opracowanie programów studiów doktoranckich o zróżnicowanych profilach”. Jest on zgodny z m.in. z KD3 (zastosowano etapy rekrutacji wskazane w dokumencie, w tym np. wymagane dokumenty, rozmowa kwalifikacyjna; zaplanowano wykłady dotyczące kompetencji miękkich), wnioskami tzw. Inicjatywy Salzburg II, opublikowanych w 2010 roku (zapewnienie odpowiedniego finansowania i stabilizacji dla doktorantów celem zagwarantowania warunków do badań), zasady innowacyjnego szkolenia doktorantów, opracowanych przez ERA Steering group i rekomendowanych w Konkluzjach Rady Unii Europejskiej dotyczących modernizacji szkolnictwa wyższego z 28 i 29.11.2011 roku. Ponadto treść wypracowanych programów będzie zgodna z Europejską Kartą Naukowca (KD4).

Termin realizacji projektu:

2018.10.01 – 2023.09.30
75%

Źródło dofinansowania:

Program Operacyjny Wiedza Edukacja i Rozwój, Oś Priorytetowa  III. Szkolnictwo wyższe dla gospodarki i rozwoju, Działanie 3.2 Studia doktoranckie

Dotacja dla OR POLATOM (NCBJ):

775 445 zł

Rola OR POLATOM (NCBJ) w projekcie:

Lider

Kierownik projektu:

prof. dr hab. Renata Mikołajczak