WZORZEC - Utrzymanie Państwowego Wzorca Jednostki Miary Aktywności Promieniotwórczej Radionuklidów oraz systemu zapewnienia jakości wykonywanych wzorcowań

Prezes Głównego Urzędu Miar (GUM) w 1999 r. ustanowił, a Decyzją Nr UW 1/2004 z 21 kwietnia 2004 r. potwierdził ustanowienie w Polsce Państwowego Wzorca Jednostki Miary Aktywności Promieniotwórczej Radionuklidów (J.M.A.P.R.).

JMAPR
Wzorzec jest przechowywany i stosowany w Narodowym Centrum Badań Jądrowych Ośrodku Radioizotopów POLATOM w Otwocku, w Laboratorium Wzorców Radioaktywności (LWR), które jest jedynym w kraju laboratorium wykonującym pomiary aktywności radionuklidów α, β i promieniotwórczych metodami bezwzględnymi oraz wykonujące pomiary roztworów i źródeł promieniotwórczych.

Państwowy Wzorzec J.M.A.P.R. składa się z unikalnej aparatury pomiarowej o najwyższej jakości metrologicznej w Polsce, w której stosowane są bezwzględne koincydencyjne metody pomiaru aktywności promieniotwórczej. LWR przekazuje jednostkę miary aktywności promieniotwórczej użytkownikom źródeł i substancji promieniotwórczych w Polsce, dostarczając im roztwory i źródła wzorcowe oraz wykonując wzorcowania mierników aktywności promieniotwórczej. LWR modernizuje i doskonali Państwowy Wzorzec J.M.A.P.R. prowadząc prace badawczo–rozwojowe z obszaru metrologii radionuklidów. Nadzór nad wzorcem sprawuje Prezes Głównego Urzędu Miar.

Państwowy Wzorzec J.M.A.P.R. składa się z unikalnej aparatury pomiarowej o najwyższej jakości metrologicznej w Polsce, w której stosowane są bezwzględne koincydencyjne metody pomiaru aktywności promieniotwórczej. LWR przekazuje jednostkę miary aktywności promieniotwórczej użytkownikom źródeł i substancji promieniotwórczych w Polsce, dostarczając im roztwory i źródła wzorcowe oraz wykonując wzorcowania mierników aktywności promieniotwórczej. LWR modernizuje i doskonali Państwowy Wzorzec J.M.A.P.R. prowadząc prace badawczo–rozwojowe z obszaru metrologii radionuklidów. Nadzór nad wzorcem sprawuje Prezes Głównego Urzędu Miar.

W układach Państwowego Wzorca J. M. A. P. R. stosowana jest technika ciekłych scyntylatorów (LSC), oraz metody ekstrapolacyjne do wyznaczania aktywności mierzonego roztworu promieniotwórczego. W przypadku metody TDK stosowany jest teoretyczny model wyznaczania wydajności pomiaru. Metody pomiarowe stosowane w wymienionych układach pomiarowych umożliwiają wzorcowanie blisko 50 różnych radionuklidów. Niepewność rozszerzona zmierzonej aktywności promieniotwórczej zawiera się w przedziale od 0,8% do 2% dla współczynnika rozszerzenia k=2 (co odpowiada poziomowi ufności 95%) i zależy od rodzaju radionuklidu. Możliwości pomiarowe LWR zebrane są w tabelach CMC (Calibration and Measurement Capabilities) nadzorowanych przez Międzynarodowe Biuro Miar (BIPM) i Europejskie Stowarzyszenie Krajowych Instytutów Metrologicznych EURAMET.

Wyposażenie pomiarowe LWR, poza układami Państwowego Wzorca, stanowią też: układ TDKG do bezwzględnych pomiarów aktywności, dwa liczniki ciekłoscyntylacyjne, trzy układy spektrometryczne z detektorami germanowymi HPGe, układ czterech liczników scyntylacyjnych o różnych geometriach z kryształami NaI(Tl), cztery układy z komorami jonizacyjnymi 4π, proporcjonalne liczniki gazowe 2π i 4π oraz miernik aktywności i mocy dawki od aplikatorów oftalmicznych. Równoległe stosowanie różnych układów i metod pomiarowych pozwala na wzajemną weryfikację wyników pomiarów.

Działalność wykonywana jest w okresie 01.01.2022 – 31.12.2022. Ze względu na specyfikę działalności związanej z utrzymaniem Państwowego Wzorca J. M. A. P. R. oraz powiązanego systemu zapewnienia jakości obejmie ona następujące elementy realizowane równolegle w ciągu całego roku 2022:

  • Zadanie nr 1. Utrzymanie Państwowego Wzorca Jednostki Miary Aktywności Promieniotwórczej Radionuklidów
  • Zadanie nr 2. Przekazywanie jednostki miary aktywności promieniotwórczej za pomocą Państwowego Wzorca J.M.A.P.R.
  • Zadanie nr 4. Utrzymanie systemu zarządzania zgodnego z normą PN-EN ISO/IEC 17025:2005.

Termin realizacji projektu:

1.01.2022 – 31.12.2022
77%

Źródło dofinansowania:

Dotacja celowa Ministra Klimatu i Środowiska na finansowanie w 2022 roku działalności, o której mowa w art. 33 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo atomowe.

Kwota dotacji :

90 000,00 PLN

Rola OR POLATOM (NCBJ) w projekcie:

Wykonawca

Kierownik projektu:

mgr inż. Anna Listkowska